Cộng đồng sáng tạo – Quyết tâm chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030

Chủ đề Tháng hành động quốc gia phòng, chống HIV/AIDS 2023

Tháng hành động quốc gia phòng, chống HIV/AIDS năm 2023 diễn ra từ ngày 10 tháng 11 đến 10 tháng 12. Mục tiêu chính của tháng này là hướng tới việc chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030. Để thực hiện được điều này, TP Cần Thơ đã triển khai nhiều hoạt động đồng bộ từ truyền thông, dự phòng, xét nghiệm, can thiệp cho đến điều trị. Thành phố cũng là nơi đầu tiên triển khai các mô hình và sáng kiến mới như: dự phòng trước phơi nhiễm PrEP, tự xét nghiệm HIV qua trang web http://tuxetnghiem.vn, nhằm đáp ứng kịp thời nhu cầu y tế công cộng trước sự gia tăng các ca nhiễm mới.

Giảm số ca nhiễm mới và tử vong do AIDS

Theo thống kê từ ngành Y tế Cần Thơ, số người nhiễm HIV phát hiện mới đã có dấu hiệu giảm, trong khi số người tham gia điều trị ARV tăng lên. Đặc biệt, số người chuyển sang giai đoạn AIDS và tử vong cũng đã giảm một cách rõ rệt. Theo thông tin từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP Cần Thơ (CDC Cần Thơ), tính đến ngày 30 tháng 9 năm 2023, tổng số người nhiễm HIV được phát hiện tại TP Cần Thơ là 7.474 người, trong đó có 2.719 người đã tử vong và 4.755 người còn sống. Trong 9 tháng đầu năm 2023, thành phố phát hiện thêm 252 ca nhiễm mới, ghi nhận 21 ca tử vong nhưng không có trường hợp nào chuyển sang giai đoạn AIDS. So với cùng kỳ năm 2022, số người nhiễm HIV mới đã giảm 93 ca, số ca chuyển sang AIDS giảm 4 ca và số ca tử vong giảm 17 ca.

Chất lượng cuộc sống của người nhiễm HIV được nâng cao

Nhờ những tiến bộ trong điều trị, người nhiễm HIV hiện đang có thể nâng cao chất lượng cuộc sống và kéo dài tuổi thọ. Điều đáng mừng là các bà mẹ mang thai nhiễm HIV, nếu được điều trị dự phòng lây truyền cho con, có thể sinh ra những em bé khỏe mạnh và không có HIV. Tuy nhiên, tình hình dịch HIV/AIDS tại TP Cần Thơ vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ bùng phát. Trong số những ca nhiễm mới phát hiện trong 9 tháng đầu năm 2023, có đến 95,3% trường hợp lây nhiễm qua quan hệ tình dục. Đặc biệt, nhóm tuổi từ 15 đến 49 chiếm tới 92%, trong đó nam giới có quan hệ tình dục đồng giới (MSM) chiếm đến 65,5% tổng số ca nhiễm.

Nhóm MSM – nhóm nguy cơ cao

Kết quả giám sát HIV trong những năm gần đây cho thấy tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm nghiện chích ma túy đã giảm và ổn định ở nhóm phụ nữ bán dâm (ổn định dưới 4%). Tuy nhiên, tỷ lệ nhiễm HIV ở nhóm MSM vẫn ở mức cao, với 20,3% vào năm 2019 và 16,3% vào năm 2022 (trong khi tỷ lệ trung bình của cả nước là 12,5% vào năm 2022). Nhóm MSM đang được cảnh báo là một trong những nhóm có nguy cơ cao nhất của dịch HIV tại Cần Thơ. Trong nhóm này, phần lớn người trẻ, học sinh sinh viên có hành vi không an toàn như không sử dụng bao cao su, sử dụng ma túy trong khi quan hệ tình dục (chemsex) và quan hệ với nhiều người.

Thúc đẩy sự chung tay của cộng đồng

Vào ngày 14 tháng 8 năm 2020, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chiến lược Quốc gia phòng, chống HIV/AIDS với mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030. Điều này không có nghĩa là sẽ không còn người nhiễm HIV hay không còn ca tử vong nào do AIDS, mà là khi AIDS không còn trở thành vấn đề sức khỏe đáng lo ngại trong cộng đồng. Việt Nam đặt ra các tiêu chí cụ thể như: số người nhiễm HIV mới phát hiện dưới 1.000 trường hợp/năm (hiện tại là hơn 10.000 trường hợp/năm), tỷ lệ tử vong liên quan đến HIV/AIDS dưới 1/100.000 dân (hiện nay khoảng 3,5 người/100.000 dân), và tỷ lệ lây truyền HIV từ mẹ sang con xuống dưới 2% (hiện tại là 6%).

Nâng cao nhận thức và giáo dục về phòng, chống HIV/AIDS

Sau 30 năm nỗ lực phòng, chống HIV/AIDS, cả nước và TP Cần Thơ đã áp dụng nhiều sáng kiến và mô hình hiệu quả. Tuy nhiên, cuộc chiến với HIV/AIDS hiện nay gặp nhiều thách thức như: số người nhiễm HIV chủ yếu tập trung trong nhóm MSM trẻ, sự cắt giảm hỗ trợ từ các tổ chức quốc tế, và sự thay đổi trong tổ chức cơ quan chuyên trách phòng, chống HIV/AIDS ở cấp tỉnh và thành phố. Do đó, công tác phòng, chống HIV/AIDS cần có những cách tiếp cận mới và sáng tạo hơn.

Hợp tác giữa các tổ chức và cộng đồng

Để đối phó với tình hình dịch HIV/AIDS còn nhiều thách thức, Bộ Y tế đã đề nghị Bộ Giáo dục & Đào tạo và Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tăng cường công tác phòng, chống HIV/AIDS trong trường học và khu công nghiệp. Ngành Y tế cũng đang hợp tác với các tổ chức cộng đồng, doanh nghiệp xã hội và y tế tư nhân để tiếp cận nhóm đối tượng mục tiêu nhằm cung cấp dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS toàn diện.

Truyền thông và giáo dục tại TP Cần Thơ

Trong những năm gần đây, đặc biệt từ đầu năm 2023, công tác truyền thông đã được đẩy mạnh tại các trường từ trung học phổ thông đến cao đẳng và đại học tại TP Cần Thơ. ThS Phạm Nguyễn Anh Thư, thuộc Khoa Phòng, chống HIV/AIDS, CDC Cần Thơ, cho biết thành phố có 13 trường đại học, cao đẳng và trung cấp đang triển khai hoạt động truyền thông về dự phòng lây nhiễm HIV cho học sinh, sinh viên. Trong năm 2023, thông qua đội ngũ tiếp cận viên, đã thực hiện 27 cuộc truyền thông nhóm với sự tham gia của 675 nam sinh viên. Ngoài ra, CDC cũng phối hợp với Đoàn Thanh niên các trường tổ chức 2 sự kiện truyền thông lớn thu hút hơn 1.000 sinh viên tham gia.

Chương trình tập huấn và sự kiện truyền thông

CDC Cần Thơ còn phối hợp với ngành giáo dục tổ chức lớp tập huấn về kiến thức và kỹ năng phòng, chống HIV/AIDS, đồng thời giảm kỳ thị và phân biệt đối xử liên quan đến HIV/AIDS cho cán bộ y tế trong các trường học. Họ cũng đã tổ chức 10 buổi truyền thông tại 10 trường THPT và hội thi tìm hiểu kiến thức về phòng, chống HIV/AIDS thu hút gần 12.000 học sinh tại 26 trường THPT. Năm 2023 là năm đầu tiên CDC Cần Thơ phối hợp với Liên đoàn Lao động thành phố và 5 quận, Công đoàn các khu chế xuất và công nghiệp tổ chức 30 cuộc truyền thông cho khoảng 900 công nhân và lao động tại các công ty trên địa bàn.

Hỗ trợ từ các tổ chức cộng đồng

Không chỉ tăng cường thông tin cho các nhóm đối tượng mục tiêu, CDC Cần Thơ còn hỗ trợ và phối hợp với các tổ chức cộng đồng như S Đỏ, Glink để triển khai các hoạt động truyền thông, cung cấp dịch vụ dự phòng, can thiệp giảm hại, xét nghiệm và kết nối điều trị cho nhóm MSM. Đồng thời, điều trị PrEP cũng được triển khai tại các phòng khám tư nhân trên địa bàn.