Dinh dưỡng đối với bệnh nhân phẫu thuật

Vai trò của dinh dưỡng trong quá trình phẫu thuật

Nhiều bệnh nhân được chỉ định phẫu thuật, nhưng bác sĩ thường phải hoãn mổ do tình trạng sức khỏe không đảm bảo. Trong những trường hợp này, bác sĩ khuyên gia đình bệnh nhân chú ý đến chế độ dinh dưỡng, giúp bệnh nhân cải thiện sức khỏe, ngăn ngừa biến chứng và hỗ trợ quá trình hồi phục sau mổ.

Tình trạng suy dinh dưỡng ở bệnh nhân phẫu thuật

Trong một buổi sinh hoạt hội đồng bệnh nhân tại Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ, TS.BS La Văn Phú, Trưởng Khoa Ngoại Tổng hợp, đã chia sẻ về tầm quan trọng của dinh dưỡng đối với bệnh nhân phẫu thuật. Theo ông, nhiều nghiên cứu trong và ngoài nước cũng như thực tiễn điều trị tại bệnh viện cho thấy tình trạng suy dinh dưỡng ở bệnh nhân cần phẫu thuật khá phổ biến, nhưng thường bị bỏ qua. Thống kê cho thấy khoảng 30-50% bệnh nhân phẫu thuật có nguy cơ suy dinh dưỡng. Nguyên nhân chủ yếu là do bệnh nhân đến bệnh viện muộn, có sức khỏe yếu, ăn uống kém, hoặc mắc các bệnh lý mạn tính như ung thư giai đoạn muộn, viêm mãn tính.

Hệ quả của việc thiếu hụt dinh dưỡng

TS.BS La Văn Phú ví tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng như “nền đất yếu”, khiến bệnh nhân dễ gặp biến chứng, chậm hồi phục và kéo dài thời gian nằm viện sau phẫu thuật. Dinh dưỡng là một phần không thể thiếu trong phác đồ điều trị, bên cạnh các loại thuốc và phẫu thuật. Cung cấp dinh dưỡng đầy đủ giúp cơ thể bệnh nhân có đủ “vật liệu” để tái tạo mô và liền vết mổ nhanh hơn, đồng thời tăng cường sức đề kháng, giảm nguy cơ nhiễm trùng và các biến chứng sau phẫu thuật. Đây chính là yếu tố quan trọng giúp bệnh nhân hồi phục nhanh chóng và giảm thiểu thời gian nằm viện cũng như chi phí điều trị.

Những đối tượng có nguy cơ cao suy dinh dưỡng

Các bệnh nhân có nguy cơ cao bị suy dinh dưỡng bao gồm những người trên 60 tuổi, người mắc bệnh ung thư, những bệnh nhân mắc các bệnh mãn tính như tiểu đường, tim mạch, bệnh phổi, và những người bị sụt cân hơn 5% trọng lượng cơ thể trong 3 tháng. Do đó, trước khi phẫu thuật, bác sĩ thường chỉ định phác đồ điều trị kết hợp với chế độ dinh dưỡng và vận động, đồng thời kiểm soát tình trạng bệnh lý nền và tâm lý của bệnh nhân để đảm bảo sức khỏe cho việc phẫu thuật.

Vai trò của gia đình trong việc chăm sóc dinh dưỡng

TS.BS La Văn Phú nhấn mạnh tầm quan trọng của gia đình trong việc bổ sung dinh dưỡng và nâng cao thể trạng cho bệnh nhân. Ông cũng hướng dẫn cách theo dõi chế độ ăn uống của bệnh nhân, nhận biết các dấu hiệu cho thấy bệnh nhân chưa ăn đủ và phối hợp với nhân viên y tế để hỗ trợ dinh dưỡng. Đặc biệt, trong trường hợp chuẩn bị cho các cuộc phẫu thuật lớn hoặc phẫu thuật ung thư đường tiêu hóa, gia đình không chỉ là người chăm sóc mà còn là “bác sĩ dinh dưỡng đầu tiên” của bệnh nhân, ảnh hưởng lớn đến tốc độ và chất lượng hồi phục sau mổ.

Những sai lầm thường gặp dẫn đến suy dinh dưỡng

Bác sĩ ghi nhận một số sai lầm thường gặp dẫn đến tình trạng suy dinh dưỡng ở bệnh nhân trước phẫu thuật, như nhịn ăn quá lâu, kiêng khem quá mức, chỉ ăn cháo và nước đường. Vì vậy, bác sĩ khuyến cáo bệnh nhân nên đảm bảo ăn uống đủ năng lượng, bổ sung thực phẩm giàu đạm như thịt, cá, trứng, đậu hũ, sữa… Nếu bệnh nhân ăn uống kém, có thể bổ sung thêm sữa dinh dưỡng. Trước khi phẫu thuật, bệnh nhân nên có thể ăn thức ăn đặc khoảng 6 giờ trước mổ và uống nước lọc khoảng 2 giờ trước mổ. Sau phẫu thuật, nguyên tắc vàng là ăn lại càng sớm càng tốt khi bác sĩ cho phép, bắt đầu từ thực phẩm loãng đến đặc như uống nước, ăn cháo loãng, uống sữa dinh dưỡng, và tăng dần theo khả năng tiêu hóa.

Thực phẩm cần thiết sau mổ

Để bồi bổ cơ thể sau phẫu thuật, bệnh nhân cần được cung cấp các thực phẩm giàu đạm, tinh bột như cơm và khoai, cùng với rau xanh và trái cây. Việc cung cấp dinh dưỡng đầy đủ sẽ giúp bệnh nhân nhanh chóng hồi phục sức khỏe, giảm thiểu các biến chứng sau phẫu thuật và sớm trở lại với cuộc sống bình thường.