Những lưu ý trong việc ăn uống, vận động của người bệnh đái tháo đường

Nguyên nhân gia tăng bệnh đái tháo đường

Lối sống ít vận động, thường xuyên tiêu thụ các loại thực phẩm nhanh và không lành mạnh, đặc biệt là những món ăn chứa nhiều đường và chất béo, đang được xác định là những yếu tố chủ yếu góp phần vào sự gia tăng của bệnh đái tháo đường (ĐTĐ). Tình trạng này không chỉ gia tăng ở người lớn mà còn đang có xu hướng trẻ hóa. Trong quá trình điều trị, ngoài việc sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, người bệnh cũng cần phải chú trọng đến chế độ ăn uống và vận động hợp lý để kiểm soát bệnh cũng như ngăn ngừa các biến chứng có thể xảy ra.

Thông tin về bệnh đái tháo đường

Nhằm hưởng ứng Ngày ĐTĐ thế giới 14-11, Phòng Điều dưỡng Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ đã tổ chức một buổi chuyên đề về cập nhật kiến thức điều trị và chăm sóc cho bệnh nhân ĐTĐ tuýp 2. Điều dưỡng CKI Lâm Hữu Đức, Trưởng phòng Điều dưỡng cho biết, mục tiêu của chương trình là nâng cao nhận thức và kỹ năng cho đội ngũ điều dưỡng trong việc chăm sóc bệnh nhân, đặc biệt là về dinh dưỡng và vận động. Chương trình cũng bao gồm hướng dẫn chi tiết về cách tiêm insulin đúng cách và bảo quản thuốc an toàn.

Vai trò của dinh dưỡng và vận động

Theo bác sĩ CKI Nguyễn Thị Cẩm Nhung, Phó trưởng Khoa Nội tiết, bệnh ĐTĐ được phân chia thành nhiều loại, trong đó ĐTĐ tuýp 1 và tuýp 2 là hai dạng phổ biến. ĐTĐ tuýp 1 thường gặp ở trẻ em và người trẻ tuổi do thiếu hụt insulin, trong khi ĐTĐ tuýp 2 chủ yếu xảy ra ở người lớn và liên quan đến kháng insulin. Tình trạng này đang gia tăng ở giới trẻ do thói quen sinh hoạt không lành mạnh như chế độ ăn uống không hợp lý và thiếu vận động.

Triệu chứng và yếu tố nguy cơ của ĐTĐ

Các triệu chứng điển hình của bệnh ĐTĐ bao gồm tiểu nhiều, cảm giác khát nước, đói liên tục, mệt mỏi và giảm cân không rõ nguyên nhân, bên cạnh đó có thể gặp rối loạn thị lực. Những người có tiền sử gia đình mắc bệnh sẽ có nguy cơ cao hơn. Đặc biệt, chế độ ăn uống không lành mạnh và lối sống ít vận động là những nguyên nhân chính dẫn đến bệnh. Căng thẳng và giấc ngủ kém cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc ĐTĐ.

Xu hướng trẻ hóa của bệnh ĐTĐ

Bác sĩ Cẩm Nhung nhấn mạnh rằng, bệnh ĐTĐ tuýp 2 đang có xu hướng trẻ hóa, với nhiều trường hợp mắc bệnh ở độ tuổi từ 20 đến 30. Nguyên nhân chính bao gồm chế độ ăn uống không lành mạnh, thiếu hoạt động thể chất và căng thẳng. Tại Khoa Nội tiết Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ, bệnh nhân thường đến khám khi đã có triệu chứng rõ rệt, thường là thừa cân hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh.

Biến chứng của bệnh đái tháo đường

Bệnh ĐTĐ không được kiểm soát có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng như bệnh tim mạch, tổn thương thận, và rối loạn thị giác. Ở phụ nữ, bệnh có thể gây khó khăn trong việc thụ thai, trong khi ở nam giới có thể dẫn đến rối loạn cương dương. Nếu không được quản lý đúng cách, bệnh có thể làm giảm tuổi thọ của người bệnh.

Thay đổi lối sống để kiểm soát bệnh

Để kiểm soát bệnh ĐTĐ hiệu quả, thay đổi thói quen sinh hoạt là điều cần thiết. Bác sĩ khuyến cáo người bệnh nên có chế độ dinh dưỡng hợp lý và duy trì hoạt động thể chất thường xuyên.

Chế độ dinh dưỡng cho người bệnh ĐTĐ

Người bệnh cần có chế độ ăn uống đa dạng và cân bằng, không nên kiêng cữ quá mức. Thay vào đó, nên phân chia bữa ăn thành 3 bữa chính và 2-3 bữa phụ để duy trì mức đường huyết ổn định. Tăng cường thực phẩm có chỉ số glycemic thấp, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và bổ sung chất béo lành mạnh là những biện pháp cần thiết.

Vận động thể chất thường xuyên

Người bệnh cần duy trì ít nhất 150 phút tập luyện aerobic mỗi tuần, kết hợp với các bài tập sức mạnh ít nhất 2 ngày trong tuần. Hoạt động thể chất không chỉ giúp kiểm soát cân nặng mà còn cải thiện mức đường huyết. Nếu gặp phải tình trạng đau hay mệt mỏi, bệnh nhân nên giảm cường độ tập luyện và tham khảo ý kiến bác sĩ.

Sử dụng thuốc đúng cách

Việc tự ý ngừng thuốc không theo chỉ định có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng. Bác sĩ khuyến cáo người bệnh nên sử dụng thuốc đúng theo chỉ định và không nên mua các sản phẩm không rõ nguồn gốc. Đặc biệt, không tự ý sử dụng các loại thảo dược hay thực phẩm chức năng mà không tham khảo ý kiến bác sĩ.

Theo Hội ĐTĐ Hoa Kỳ, khả năng lui bệnh cao nhất ở những bệnh nhân ĐTĐ tuýp 2 béo phì mới được chẩn đoán và có thể đạt được điều này nếu giảm được trên 15% cân nặng.