Tầm soát bệnh nan y bằng AI tại trạm y tế

Ứng dụng AI trong tầm soát ung thư cổ tử cung tại TP Cần Thơ

Trong hai năm qua, một số trạm y tế trên địa bàn TP Cần Thơ đã triển khai trang bị thiết bị ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm phục vụ cho việc tầm soát ung thư cổ tử cung. Chỉ với vài phút thực hiện quy trình, cả bác sĩ lẫn bệnh nhân đều có thể quan sát tình trạng cổ tử cung thông qua màn hình máy tính. Sự phát triển này không chỉ giúp y tế tại tuyến cơ sở nâng cao khả năng phát hiện sớm các bệnh hiểm nghèo mà còn góp phần quan trọng vào việc thay đổi nhận thức của cộng đồng về việc bảo vệ sức khỏe.

Chị Cao Thị Lắm, Phó Giám đốc phụ trách Trạm Y tế phường Tân Lộc, đang tư vấn cho bệnh nhân sau khi tầm soát ung thư cổ tử cung bằng thiết bị AI.

Chuyển từ phương pháp truyền thống sang AI

Chị N.N.L, cư dân tại cù lao Tân Lộc, đã đến Trạm Y tế phường Tân Lộc để khám bệnh vì cảm thấy nhức đầu và mệt mỏi. Sau khi được hỏi về các triệu chứng, trong đó có những vấn đề liên quan đến sức khỏe sinh sản, chị L cho biết mặc dù đã mãn kinh hơn một năm, thỉnh thoảng chị vẫn gặp phải tình trạng xuất huyết nhẹ. Với hoàn cảnh khó khăn và bận rộn với việc nhà, chị đã quyết định “kệ bệnh”, nghĩ rằng nó sẽ tự khỏi. Khi đến trạm y tế, chị được các cán bộ y tế tư vấn về chương trình tầm soát miễn phí ung thư cổ tử cung thông qua thiết bị tích hợp AI.

Chị Cao Thị Lắm, Phó Giám đốc phụ trách Trạm Y tế phường Tân Lộc, cho biết sau khi kiểm tra bằng thiết bị AI, kết quả cho thấy chị L có những dấu hiệu bất thường cần được chăm sóc và theo dõi điều trị. Theo chị Lắm, ung thư cổ tử cung là một căn bệnh nan y thường gặp ở phụ nữ nhưng rất dễ bị bỏ qua do triệu chứng ở giai đoạn đầu thường không rõ ràng. Người bệnh có thể chỉ cảm thấy ngứa nhẹ hoặc không nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào cho đến khi bệnh đã phát triển đến giai đoạn muộn.

Cải thiện hiệu quả tầm soát bệnh

Trước đây, để thực hiện việc tầm soát một cách chuyên sâu, chị em phụ nữ thường phải đến các bệnh viện tuyến trên hoặc bệnh viện chuyên khoa phụ sản. Mặc dù trạm y tế đã triển khai kỹ thuật Pap smear, nhưng quy trình lấy mẫu và gửi lên tuyến trên để chờ đọc kết quả rất tốn thời gian. Kỹ thuật VIA, mặc dù đơn giản và tiết kiệm chi phí, nhưng độ chính xác lại hoàn toàn phụ thuộc vào kinh nghiệm và khả năng quan sát của từng cán bộ y tế.

Theo BS.CKI Mai Quyên, Phó trưởng Khoa Sản, Trung tâm Y tế khu vực Cái Răng, phương pháp truyền thống tại tuyến cơ sở chủ yếu dựa vào “mắt thường”. Có nhiều tổn thương nhỏ mà một số cán bộ có thể bỏ sót, nhưng những người có kinh nghiệm hơn sẽ nhận thấy được. Tuy nhiên, từ khi có sự hỗ trợ của AI, hiệu quả trong việc tầm soát đã được cải thiện rõ rệt. Bác sĩ Mai Quyên khẳng định rằng thiết bị thông minh có khả năng chỉ ra những tổn thương mà mắt thường khó nhận biết.

Gia tăng ý thức chăm sóc sức khỏe cộng đồng

Sự xuất hiện của công nghệ AI đã tạo ra một “làn gió mới” cho y tế tại tuyến cơ sở. BS.CKI Mai Quyên cho biết khi phát hiện những bất thường, cán bộ y tế sẽ lưu lại số điện thoại để hỗ trợ bệnh nhân theo dõi kết quả chuyên sâu tại các bệnh viện tuyến trên. Qua nghiên cứu cấp cơ sở, bác sĩ và các đồng nghiệp nhận thấy rằng máy AI có khả năng “đánh động” nhận thức của chị em phụ nữ. Nhiều người trước đây không quan tâm đến sức khỏe sinh sản, nhưng khi nhìn thấy hình ảnh tổn thương trực tiếp trên màn hình, họ mới thực sự lo lắng và chú ý đến việc khám định kỳ.

“Dù nhiều người dân vẫn còn lạ lẫm với công nghệ AI, nhưng khi được tư vấn và nhận kết quả in ra trực tiếp, họ rất tin tưởng. Trước đây, nhiều người nghĩ rằng không có vấn đề gì vì không cảm thấy đau đớn, giờ đây khi “thấy mới tin”, ý thức phòng bệnh chủ động đã được nâng cao rõ rệt”, bác sĩ Mai Quyên chia sẻ.

Theo chị Cao Thị Lắm, việc ứng dụng AI không chỉ nâng cao chất lượng chẩn đoán mà còn giúp giảm tải cho đội ngũ nhân viên y tế, đồng thời gia tăng mức độ hài lòng của bệnh nhân. Với những hiệu quả bước đầu, Trạm Y tế phường Tân Lộc hy vọng sẽ tiếp tục nhận được sự hỗ trợ từ Sở Y tế để triển khai thêm nhiều ứng dụng AI trong lĩnh vực chụp X-quang và điện tim, nhằm giúp người dân dễ dàng tiếp cận các dịch vụ cận lâm sàng chất lượng cao ngay tại địa phương. Đồng thời, y tế cơ sở cũng mong muốn các kỹ thuật này được đưa vào danh mục thanh toán bảo hiểm y tế để bảo đảm quyền lợi cho người bệnh.

PGS.TS.BS Hoàng Quốc Cường, Giám đốc Sở Y tế TP Cần Thơ, cho biết trong năm 2026, ngành Y tế thành phố sẽ tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số. Bên cạnh việc duy trì bệnh án điện tử và thanh toán không dùng tiền mặt, Sở sẽ tập trung vào việc triển khai khám sàng lọc các bệnh không lây nhiễm tại cộng đồng. Đặc biệt, việc ứng dụng AI trong tầm soát sớm ung thư cổ tử cung, ung thư phổi, biến chứng đáy mắt và quản lý bệnh nhân đái tháo đường sẽ được chú trọng, với mục tiêu hướng tới chăm sóc sức khỏe toàn diện cho nhân dân.