Nhận diện nguyên nhân gây mất trí nhớ ngắn hạn

1. Lão hóa

Mất trí nhớ ngắn hạn thường xảy ra do quá trình lão hóa, đây là nguyên nhân hàng đầu tác động đến trí nhớ của nhiều người. Theo các thống kê, khoảng 11% người từ 45 tuổi trở lên và 40% những người trên 60 tuổi gặp phải tình trạng này. Khi chúng ta già đi, một số vùng trong não bị teo lại, làm giảm khả năng giao tiếp giữa các tế bào não, đồng thời lưu lượng máu đến não cũng suy giảm. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến trí nhớ mà còn khiến chúng ta khó khăn hơn khi thực hiện nhiều nhiệm vụ cùng một lúc. Tuy nhiên, tình trạng mất trí nhớ ngắn hạn do lão hóa thường không cần quá lo lắng.

Việc ghi chú là một phương pháp hiệu quả để giúp cải thiện trí nhớ ngắn hạn của chúng ta.

Để duy trì sức khỏe não bộ và cải thiện trí nhớ, chúng ta nên tham gia vào các hoạt động kích thích trí não như đọc sách, viết lách, hoặc giải đố. Ngoài ra, lập danh sách công việc cần làm cũng giúp ghi nhớ tốt hơn. Chúng ta không nên quên tập thể dục đều đặn, ngủ đủ giấc, và cung cấp đầy đủ dưỡng chất cho cơ thể, vì tất cả những yếu tố này đều rất quan trọng với sự hoạt động của não bộ.

2. Chấn thương đầu

Mất trí nhớ, bao gồm cả ngắn hạn và dài hạn, thường là triệu chứng phổ biến của chấn thương đầu. Những chấn thương này có thể xảy ra do va chạm mạnh, tai nạn giao thông, hoặc té ngã khi chơi thể thao. Nếu bạn gặp phải các triệu chứng như mất trí nhớ sau chấn thương, điều này có thể là một dấu hiệu cho thấy não bộ đang phục hồi.

Lời khuyên: Thông thường, loại mất trí nhớ này sẽ tự khỏi sau vài tháng. Trong thời kỳ hồi phục, hãy thử các biện pháp giúp kích thích trí não như viết ghi chú hay sắp xếp đồ đạc một cách hợp lý để dễ nhớ và dễ tìm. Tuy nhiên, nếu tình trạng mất trí nhớ kéo dài, bạn gặp phải lú lẫn, khó khăn trong việc di chuyển, hoặc có biểu hiện bất thường khác, hãy đi khám bác sĩ ngay lập tức. Cần lưu ý rằng việc thường xuyên bị chấn thương đầu có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh về trí tuệ sau này.

3. Sử dụng rượu bia quá mức

Uống quá nhiều rượu có thể dẫn đến việc não bộ không nhận tín hiệu đúng cách, từ đó gây rối loạn khả năng chuyển đổi ký ức từ ngắn hạn sang dài hạn. Khi nồng độ cồn trong máu vượt quá 0,16%, tình trạng mất tín hiệu não tạm thời có thể xảy ra. Một nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng bất kỳ loại rượu nào cũng đều có khả năng làm giảm thể tích chất xám trong não và gia tăng tình trạng mất trí nhớ.

Lời khuyên: Hãy xem xét lại thói quen uống rượu của bản thân và lập kế hoạch giảm hoặc tốt nhất là từ bỏ rượu hoàn toàn.

4. Thiếu ngủ

Giấc ngủ đóng vai trò rất quan trọng trong việc lưu trữ ký ức, đặc biệt là trong giai đoạn giấc ngủ không chuyển động mắt nhanh (NREM). Để đảm bảo chức năng ghi nhớ hoạt động hiệu quả, bạn cần có giấc ngủ sâu, thường xảy ra trong khoảng 1 giờ đầu tiên sau khi đi ngủ. Trong lúc ngủ, não bộ cũng thực hiện quá trình loại bỏ chất thải thông qua hệ thống glymphatic, giúp não bộ hoạt động tốt hơn vào ngày hôm sau.

Lời khuyên: Nên ngủ đủ 7-9 tiếng mỗi đêm và thiết lập thói quen ngủ lành mạnh. Giải quyết các vấn đề sức khỏe có thể dẫn đến mất ngủ như trầm cảm hoặc ngưng thở khi ngủ cũng rất quan trọng.

5. Trầm cảm

Trầm cảm là một trong những nguyên nhân gây mất trí nhớ ngắn hạn phổ biến ở những người dưới 50 tuổi. Rối loạn tâm thần này có thể làm khó khăn trong việc tìm kiếm và ghi nhớ thông tin, bởi vì nó ảnh hưởng đến các tín hiệu hóa học và điện trong não bộ.

Lời khuyên: Nếu bạn nghi ngờ mình đang mắc chứng trầm cảm, hãy tìm kiếm sự giúp đỡ từ bác sĩ để được tư vấn và điều trị kịp thời.

6. Rối loạn căng thẳng hậu sang chấn (PTSD)

Những người mắc chứng PTSD thường phải đối mặt với những ký ức đau thương, gây ra những tác động lớn đến tâm lý. Rối loạn này đã được xác định có liên quan đến việc giảm chức năng nhận thức và khả năng ghi nhớ ngắn hạn.

Lời khuyên: Bệnh nhân nên tìm kiếm sự giúp đỡ tâm lý, chẳng hạn thông qua liệu pháp trò chuyện, để hỗ trợ phục hồi tinh thần.

7. Suy dinh dưỡng

Các nghiên cứu cho thấy suy dinh dưỡng có thể gia tăng nguy cơ mất trí nhớ và làm nặng thêm tình trạng này ở những người đã có sẵn. Để cải thiện tình trạng mất trí nhớ ngắn hạn, người bệnh cần cung cấp đủ hai loại vitamin quan trọng là B1 (thiamine) và B12 (folate). Những người có thói quen uống rượu hoặc đã trải qua phẫu thuật giảm cân có nguy cơ cao bị thiếu hụt các vitamin này.

Lời khuyên: Nên áp dụng chế độ ăn uống lành mạnh, giàu dinh dưỡng, như chế độ ăn Địa Trung Hải, bao gồm nhiều loại thực phẩm tươi ngon, hải sản, thịt nạc, rau củ và các loại hạt. Nếu cần thiết, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ về việc bổ sung vitamin B1 hoặc B12.

8. Bệnh sa sút trí tuệ

Mặc dù mất trí nhớ ngắn hạn thường không dẫn đến chứng sa sút trí tuệ, nhưng trong một vài trường hợp, nó có thể là dấu hiệu ban đầu của tình trạng này. Mất trí nhớ ngắn hạn có thể trở nên nghiêm trọng hơn nếu đi kèm với suy giảm nhận thức nhẹ (MCI), với khoảng 10-15% trường hợp có thể phát triển thành chứng sa sút trí tuệ.

Lời khuyên: Những người bị MCI nên tìm đến bác sĩ để kiểm tra và theo dõi sức khỏe. Việc chẩn đoán sớm là rất cần thiết để có thể điều trị kịp thời và trì hoãn sự khởi phát của các triệu chứng nghiêm trọng hơn của chứng sa sút trí tuệ.